فناوری‌های درمان دیابت ۲۰۱۹ کدامند؟

فناوری‌های درمان دیابت ۲۰۱۹ کدامند؟

تقریبا همه‌ ما با بیماری دیابت آشنا هستیم و در اطرافمان افرادی را می‌شناسیم که مبتلا به دیابت هستند. حتی خیلی از ما بدون آن‌ که اطلاع داشته باشیم، مستعد ابتلا به دیابت یعنی مبتلا به پیش دیابت هستیم. شیوع این بیماری آن‌قدر وسیع است که در حال حاضر در کشور ما، حداقل پنج میلیون نفر، مبتلا به این بیماری هستند. این بیماری انواع مختلفی دارد و می‌تواند قابل کنترل باشد، یا حتی منجر به مرگ بیمار شود. یافتن راهی برای درمان این بیماری، همواره دغدغه و موضوع پژوهش بسیاری از محققان و شرکت‌های داروسازی و تجهیزات پزشکی بوده‌ است.

امروزه در رابطه با کنترل دیابت پیشرفت‌های چشمگیری حاصل شده‌ است و این امیدواری وجود دارد که روزی شاهد درمان این بیماری با استفاده از تکنولوژی‌های جدید باشیم. اما در آینده نزدیک یعنی در سال جاری چه تکنولوژی‌هایی به بازار می‌آیند؟ آیا می‌توان به بهبود این بیماری امیدوار بود؟

در این مقاله قصد داریم با برخی از تکنولوژی‌های جدید برای درمان دیابت که در سال ۲۰۱۹ به بازار می‌آیند، آشنا شویم. بنابر تحقیقات انجام‌شده، بیش از ۳۷۱ میلیون نفر در جهان مبتلا به دیابت هستند و طبیعتا به چنین درمان‌هایی نیاز دارند.

پیش‌ از پرداختن به تکنولوژی‌های جدید به‌طور مختصر در رابطه با دلایل ایجاد و انواع دیابت می‌پردازیم.

دیابت چیست و چگونه ایجاد می شود؟

بیماری دیابت چیست و چگونه ایجاد می‌شود؟

گلوکز یک ترکیب قندی و اصلی‌ترین منبع تامین انرژی برای انسان است و از طریق خوردن غذا وارد بدن می‌شود. گلوکز به‌ کمک هورمون انسولین که توسط پانکراس یا لوزالمعده ترشح می‌شود، به سلول‌های شما منتقل شده تا انرژی مورد نیاز سلول‌ها تامین شود. زمانی که گلوکز در خون انسان بیش از حد تجمع یابد، بیماری دیابت اتفاق می‌افتد و به این بیماری اصطلاحا قند خون می‌گویند.

گاهی اوقات بدن انسولین کافی تولید نمی‌کند یا اینکه انسولین را به‌درستی استفاده نمی‌کند؛ در این حالت گلوکز درون خون تجمع می‌کند و به سلول‌ها نمی‌رسد. به‌مرور زمان؛ تجمع بیش‌‌ از حد گلوکز در خون، باعث ایجاد خلل در سلامت انسان می‌شود. اگر چه دیابت تاکنون درمان قطعی نداشته است، اما می‌توان آن‌ را کنترل کرد.

انواع دیابت

دیابت انواع مختلفی دارد و رایج‌ترین آن‌ها؛ دیابت نوع یک، دیابت نوع دو و دیابت بارداری هستند. در اینجا توضیح مختصری در رابطه با دلایل بروز انواع دیابت و شکل ایجاد آن‌ها ارائه می‌کنیم.

انواع دیابت

دیابت نوع یک

اگر مبتلا به دیابت نوع یک باشید؛ بدین معنی است که بدن شما انسولین تولید نمی‌کند. سلول‌های لوزالمعده وظیفه تولید انسولین دارند، ولی سیستم ایمنی بدن شما در حالت ابتلا به دیابت نوع یک، سلول‌های لوزالمعده را مهاجم شناسایی کرده و به آن‌ها حمله می‌کند. بیشتر گزارشات ابتلا به دیابت نوع یک مربوط به کودکان و جوانان است، اما این نوع دیابت می‌تواند در هر سنی اتفاق بیافتد.

دیابت نوع دو

اگر میتلا به دیابت نوع دو باشید؛ به این معناست که بدن شما انسولین کافی تولید نکرده یا به‌ درستی از آن استفاده نمی‌کند. ابتلا به دیابت نوع دو در هر سنی رخ می‌دهد (حتی در کودکی)، اما به‌ طور میانگین افراد میانسال و مسن بیشتر به دیابت نوع دو دچار می‌شوند. دیابت نوع دو شایع‌ترین نوع در بین مبتلایان دیابت است.

احتمال ابتلا به دیابت نوع دو برای افراد ۴۵ سال به بالا، افراد دارای سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت و افراد دارای اضافه وزن بالاتر است. مشکلات دیگری از جمله کم تحرکی، نژاد، مشکلات جسمی خاص مثل فشار خون نیز در ابتلا به این نوع، تاثیرگذارند.

دیابت بارداری

دیابت بارداری برای برخی زنان باردار اتفاق می‌افتد. این نوع دیابت اغلب پس از تولد فرزند درمان می‌شود؛ اما باید در نظر داشت که افرادی که دیابت را در دوران بارداری تجربه می‌کنند، بیشتر مستعد ابتلا به دیابت نوع دو در سنین بالاتر هستند. البته گاهی دیابتی که زنان باردار به آن دچار می‌شوند، در واقع همان دیابت نوع دو است.

دیابت بارداری

سایر انواع دیابت

دیابت انواع دیگری نیز دارد که کمتر از دیگر انواع شایع هستند. می‌توان به دیابت مونوژنیک (که از طریق وراثت انتقال می‌یابد) و دیابت فیبروکیستیک اشاره کرد.

دیابت چه اختلالاتی ایجاد می‌کند؟

به مرور زمان دیابت یا به عبارت دیگر تجمع بیش‌ از حد گلوکز در خون، باعث بروز اختلالات و مشکلات متعددی بر سلامت انسان می‌شود. از جمله این اختلالات می‌توان به بیماری‌های قلبی، سکته مغزی، اختلالات کلیوی، مشکلات چشمی ودهان و دندان، آسیب‌های عصبی و …  اشاره کرد.

علائم ابتلا به دیابت

علائم و هشدارهای اولیه ابتلا به دیابت آنقدر خفیف هستند که ممکن است اصلا به آن‌ها توجه نکنید. خیلی از افراد تا زمانی که دچار مشکلات جدی بعد از ابتلا به بیماری نشوند متوجه بیماری خود نمی گردند. برخی علائم ابتلا به دیابت، در همه انواع آن مشترکند و برخی دیگر بسته به نوع ابتلا به دیابت، متفاوت هستند. در این‌ جا برخی از این علائم را ذکر می‌کنیم:

علائم رایج و مشترک

این علائم، معمولا در هر دو نوع ابتلا به دیابت (نوع یک و نوع دو) دیده می‌شوند:

گرسنگی و خستگی

غذایی که شما می‌خورید تبدیل به گلوکز می‌شود، اما برای رساندن گلوکز به سلول و مصرف آن و تامین انرژی، نیاز به حضور انسولین است. اگر بدن انسولین کافی تولید نکند یا سیستم ایمنی بدن در مقابل حضور انسولین مقاومت کند گلوکز به سلول‌ها نمی‌رسد و احساس گرسنگی و خستگی، در حالت کمبود تولید انرژی، بیش از حالت عادی احساس می‌‌شود.

علائم رایج و مشترک دیابت

تکرر ادرار و تشنگی

یک فرد عادی در طی ۲۴ ساعت شبانه روز به ۴ تا ۷ بار دفع ادرار نیاز دارد، اما فرد مبتلا به دیابت تعداد دفعات بسیار بیشتری برای دفع نیاز دارد.

در حالت عادی کلیه‌ها گلوکز باقیمانده و موجود در خون را مجددا جذب می‌کنند، اما زمانی که فرد مبتلا به دیابت باشد و گلوکز زیادی به کلیه‌ها وارد شود؛ کلیه نمی‌تواند عملکرد درست خود را داشته‌ باشد. در این حالت نیاز به تولید اوره در بدن بیشتر می‌شود و در نتیجه آن مایعات بدن بیشتر دفع می‌شوند.

خشکی دهان و خارش پوست

به دلیل جذب مایعات بیشتر و تکرر ادرار در افراد دیابتی، سایر قسمت‌های بدن دچار کم‌ آبی شده و احساس خشکی در دهان به‌ وجود می‌آید. همچنین کمبود آب در پوست می‌تواند باعث خشکی و حس خارش آزاردهنده‌ای در پوست شود.

تاری دید

کم آبی بدن بر روی کره چشم و قرنیه چشم نیز تاثیر می‌گذارد و باعث می‌شود چشم نتواند بر روی نقاط تمرکز کند.

علائم دیابت نوع دو

علائم دیابت نوع دو

این علائم مدتی پس از ازدیاد و تجمع گلوکز در خون فرد مبتلا، ظاهر می‌شوند.

عفونت‌های قارچی

هم زنان و هم مردان دچار دیابت، ممکن است به این علائم دچار شوند. قارچ‌ها از گلوکز تغذیه می‌کنند و تجمع گلوکز باعث تغذیه بیشتر و تکثیر قارچ‌ها در بدن می‌شود. این عفونت‌ها عموما در نقاط گرم و مرطوب پوست ظاهر می‌شوند (بین انگشتان دست و پا، زیر سینه‌ها، اطراف ارگان‌های تناسلی).

ترمیم کند زخم‌ها و بریدگی‌ها

به مرور زمان ازدیاد گلوکز در خون به سیستم عصبی بدن آسیب می‌زند و جریان خون سخت‌تر انجام می‌شود و این اتفاق باعث طولانی‌تر شدن روند درمان جراحات وارد به بدن می‌شود.

دردناک‌شدن یا بی‌حسی پاها و انگشتان پا

دردناک‌شدن یا بی‌حسی نیز یکی دیگر از عوارضی است که در نتیجه آسیب به سیستم عصبی بدن به‌وجود می‌آید.

علائم دیابت نوع یک

علائم دیابت نوع یک

کاهش وزن ناگهانی

اگر بدن قادر به تامین انرژی مورد نیاز خود از طریق انتقال گلوکز نباشد، ناچار به تامین انرژی از طریق سوختن چربی‌ها و عضلات بدن می‌شود. پس ممکن است با وجودی که در وعده‌های غذایی خود تغییری ایجاد نکرده‌اید، دچار کاهش وزن شوید.

تهوع و استفراغ

با سوزاندن چربی‌های بدن برای تامین انرژی، فرآورده‌ای جانبی تحت عنوان “کتون” آزاد می‌شود. در اثر سوزاندن چربی‌ها، ممکن است سطح کتون به طرز نگران‌کننده‌ای در خون بالا برود و حتی خطرات جانی در پی داشته‌ باشد. به این پدیده کتواسیدوز دیابتی گفته می‌شود.

درمان برای دیابت نوع دو

تکنولوژی‌های درمانی جدید دیابت

دیابت نوع دو بیش از سی میلیون مبتلای آمریکایی دارد و هفتمین بیماری کشنده در آمریکا محسوب می‌شود؛ اما می‌توان با انجام برخی اقدامات به‌‌‌ موقع آن را مهار کرد.

در سال ۲۰۱۵ محققان دانشگاه نیوکاسل دریافتند که با رعایت رژیم کم‌کالری، سطح چربی موجود در لوزوالمعده و کبد کاهش یافته و در روند تولید انسولین خللی ایجاد نمی‌شود.

با پیشرفت روزافزون تکنولوژی، حوزه سلامت و علوم پزشکی و درمانی نیز بی‌نصیب نمانده‌اند. هم‌اکنون تحقیقات بی‌شماری بر روی روش‌های مختلف درمان و کنترل دیابت در حال انجام است.

انجمن دیابت آمریکا (ADA) جهت سنجش کیفیت درمان دیابت، اهداف و دستورالعمل‌های درمانی کلی را تهیه و تدوین می‌کند. این استاندارد درمانی هر سال توسط اعضای کمیته ADA به‌روز می‌شود.

اخیرا با استفاده از تکنولوژی جدید دستگاه‌های هیبریدی، سطح گلوکز در خون مانیتور می‌شود و در صورت نیاز، انسولین انتقال می‌یابد. ایده ایجاد یک چرخه خودکار برای هماهنگی دستگاه CGM (دستگاه مانیتور سطح گلوکز) و پمپ انسولین گام بعدی کنترل دیابت است.

در این قسمت به معرفی تکنولوژی‌های درمانی و کنترلی دیابت که انتظار می‌رود امسال توسعه پیدا کنند و وارد بازار شوند، می‌پردازیم.

پمپ هوشمند انسولین

پمپ هوشمند انسولین

برخلاف پمپ‌های موجود انسولین، این پمپ هوشمند با محاسبات و معادلات الگوهای تعیین شده، میزان نیاز به انسولین را می‌سنجد و کنترل تزریق آن را در زمان‌های معین بر عهده دارد.

پمپ انسولین X2 یکی از این پمپ‌های هوشمند است. این پمپ توسط انستیتو درمانی دیابت Tandem برای تزریق دارو به بدن بیمار ساخته شده‌ است. این دستگاه کوچک می‌تواند در نقاط تولیدی انسولین در بدن، قرار گیرد و انسولین را به مدت ۷۲ ساعت نگهداری کند.

این اولین دستگاهی است که با تکنولوژی پیشرفته سیستم پروتکل امنیتی ساخته شده‌ است. کمپانی سازنده X2، در حال حاضر برای توسعه یک اپلیکیشن موبایل تلاش می‌کند. این اپلیکیشن قرار است با اتصال بلوتوث دستگاه را به تلفن‌های هوشمند متصل کند، تا کاربر بتواند با استفاده از اپلیکیشن، وضعیت پمپ را مشاهده کند.

ترکیبات جدید با استفاده از گلوکاگون

ترکیبات جدید با استفاده از گلوکاگون

گلوکاگون درمانی برای قند خون بسیار پایین (hypoglycemia) است. دو نسخه جدید از این روش درمانی، برای کمک به بیماران دیابتی توسعه داده شده‌ است.

یکی از این نسخه‌ها که”puff-up-your-nose” نام دارد، توسط پژوهشگری به نام الی لیلی (Eli Lilly) ساخته شده‌ است. این نسخه به شکل پودری بوده و اثرگذاری آن اثبات شده‌ است و در اروپا و آمریکا عملکرد درمانی موفقی داشته است.

نسخه دیگر، یک لوله گلوکاگون برای مواقع اورژانسی است که توسط شرکت داروسازی Xeris ساخته شده‌ است. این لوله از محتوی خود در مقابل گرما محافظت می‌کند و بدون نیاز به اختلاط یا سایر اقدامت آماده‌سازی، به بیمار تزریق می‌شود.

پمپ‌های بدون لوله انسولین

پمپ‌های بدون لوله انسولین

امروزه در جایگزینی سیستم‌های تزریق انسولین پیشرفت‌های چشمگیری حاصل شده‌است و دستگاه “Omnipod” یکی از این پیشرفت‌ها است.. Omnipod یک پمپ ضدآب انسولین است که در اواسط سال ۲۰۱۸ تاییدیه تولید گرفت.

این دستگاه از طریق بلوتوث به یک سیستم “مدیریت دیابت شخصی” (PDM) متصل می‌شود و دارای یک صفحه نمایش لمسی است. (چیزی شبیه به عملکرد تلفن‌های دارای سیستم عامل اندروید)

این دستگاه کوچک می‌تواند در نقاط ترشح انسولین قرار گیرد و آن را به مدت ۷۲ ساعت ذخیره کند. تفاوت Omnipod با نسخه‌های قدیمی در “قابلیت اتصال به PDM به صورت وایرلس “و “عدم نیاز به لوله‌های محافظ” است. این نخستین دستگاهی است که از “سیستم پروتکل امنیتی بالا” استفاده می‌کند.

سیستم مدیریت دیابت پیشرفته

سیستم مدیریت دیابت در کنترل بیماری‌های مزمن نقش حیاتی ایفا می‌کند. امروزه با استفاده از فناوری‌هایی جدید مانند اینترنت اشیا، دقت و صحت اطلاعات آن به مراتب درحال بهتر شدن است. شرکت تجهیزات پزشکی “مدترونیک” که بزرگترین شرکت تولید کننده تجهیزات پزشکی در جهان محسوب می‌شود، تلاش‌های زیادی در راستای درمان و کنترل دیابت انجام داده‌ است.

انتظار می‌رود این شرکت در سال ۲۰۱۹ سیستم Minimed ۶۷۰G (حسگر متصل به اپلیکیشن‌های موبایلی) را که از مدت‌ها قبل بر روی آن کار می‌کرده‌ است، توسعه دهد. این دستگاه شامل یک حسگر پوشیدنی و دو اپلیکیشن موبایلی است که همگی با هم یک سیستم مدیریت دیابت کامل برای کنترل تزریق انسولین ایجاد می‌کنند.

قلم‌های هوشمند انسولین

قلم‌های هوشمند انسولین

اولین قلم انسولین در سال ۱۹۸۵ در دسترس بیماران دیابتی قرار گرفت. درحال حاضر قلم‌های جدیدتر و هوشمند که به‌طور خودکار عمل می‌کنند، می‌توانند به ثبت دوز انسولین کمک کنند. این فناوری از پیشرفت‌های قابل ملاحظه در زمینه کنترل دیابت است. این قلم‌های هوشمند کمک می‌کنند تا نوع، زمان و دز مورد نیاز انسولین برای تزریق به بیمار یادآوری شود.

تکنولوژی سلول‌های بنیادی برای درمان دیابت نوع یک

در کنار تمامی تجهیزات کنترل دیابت محققان هم اکنون درحال پژوهش بر روی سلول‌های بنیادی برای درمان قطعی دیابت هستند. نبود سلول‌های کاملی که بتوانند انسولین تولید نمایند از مهم‌ترین دلایل ایجاد دیابت نوع یک است. محققان در تلاشند تا با استفاده از سلول‌های بنیادی بیمار به تولید سلول‌هایی با قابلیت تولید انسولین دست یابند.

(توضیح: سلول‌های بنيادی به گروهی از سلول‌های بدن اطلاق می‌شود كه دارای وپژگی‌های کلیدی از جمله عدم تخصیص به بافت مشخص، امکان تکثیر از طریق تقسیم سلولی و داشتن عمری طولانی هستند. این سلول‌ها را در لابراتوآر به سلول‌های تخصیص‌ یافته تبدیل می‌کنند. سلول‌های بنيادي مجبور به ايجاد عواملی پروتئينی در داخل و سطح خود می‌شوند و در نهايت به يک سلول مشخص تبديل خواهند شد.)

تکنولوژی درمان دیابت با استفاده از سلولهای بنیادی

درصورت دستیابی به این موفقیت، روند تولید انسولین به حالت عادی بازمی‌گردد و لوزالمعده با سلول‌های بهبود یافته، مجددا قادر خواهد بود وظیفه تنظیم میزان گلوکز در خون را به‌ صورت کامل انجام بدهد. تا به امروز آزمایشاتی برای این روش درمانی (استفاده از سلول‌های بنیادی) بر روی موش‌ها انجام شده‌ و تاثیرات مثبتی نیز بر روی درمان دیابت در آن‌ها مشاهده گردیده‌ است.

در صورت دستیابی به این تکنولوژی، تمامی بیماران دچار دیابت درمان شده و دیگر نیاز به دارو، روش‌های کنترلی یا اهداکننده لوزالمعده نخواهند بود.

منابع: niddk، webmd، interestingengineering

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *