زندگی شگفت انگیز ابن سینا و ۳۰ حقیقت جذاب و خواندنی که درباره او نمی‌دانید

زندگی شگفت انگیز ابن سینا و ۳۰ حقیقت جذاب و خواندنی که درباره او نمی‌دانید

دانشمند، پزشک، ریاضی‌دان، منجم، فیزیکدان، شیمی‌دان، روان‌شناس، زمین‌شناس، زیست‌شناس، جغرافی‌دان، شاعر، فیلسوف و همه‌چیزدان قرن چهارم هجری شمسی، کسی نیست جز حسین ابن سینا .

در این نوشته قرار نیست جزئیات بیوگرافی این دانشمند بزرگ و معروف را بنویسیم! اگرچه شناخت مفاخر کشور برای هر ایرانی، واجب و ضروری است و هر یک از ما کمابیش اطلاعاتی درباره زندگی ابوعلی سینا داریم، اما در این مقاله ۳۰ حقیقت جذاب و خواندنی را، پیرامون زندگی او گرد آورده‌ایم که مطمئنیم پیش تر آنها را تا به حال نشنیده‌اید.

امیدواریم با خواندن این مطلب به دانسته‌های شما درباره این نابغه ایرانی افزوده شود و گامی هر چند کوچک در جهت معرفی بزرگان و مشاهیر کشورمان برداشته باشیم.

ابن سینا از آغاز تا بی‌نهایت

زندگی حکیم ابن سینا که در غرب به نام Avicenna معروف است، همانند هر انسان دیگری، با «تولد» آغاز شده، اما به «مرگ» ختم نشده است. دانشمندان بزرگی همچون او، که با علم خود اثری جاودانه بر تاریخ بشریت گذاشته‌اند، بی‌تردید زندگی‌شان هرگز نقطه پایان نداشته و تا بی‌نهایت ادامه خواهد یافت.

۱- کودک نابغه اواخر قرن چهارم

در زمان سامانیان در روستای افشانه از حوالی شهر بخارا، حاصل ازدواج عبداله و ستاره، دو پسر به نام‌های حسین و محمود بود. حسین، اول شهریور سال ۳۵۹ هجری شمسی به دنیا آمد و  از همان کودکی، هوش و استعداد شگفت‌انگیز خود را به نمایش گذاشت. بعدها روز تولدش، اول شهریور را روز پزشک نامگذاری کردند.

ابوعلی حسین بن عبداله بن حسن بن علی بن سینا، پسر باهوش و نابغه‌ای بود که تا ۱۰ سالگی قرآن را تمام و کمال آموخت. در ۱۴ سالگی از استاد منطق و هندسه خود پیشی گرفت. ۱۶ سالگی شروع به یادگیری طب کرد و در ۱۸ سالگی در تمام علوم، به خصوص طبابت به مرتبه استادی رسید. به قول خودش بعد از این سن، چیز جدیدی یاد نگرفته و هر چه بوده در راستای عمیق‌تر شدن معلوماتش بوده است.

امین تارخ در نقش ابوعلی سینا

۲- بسیار سفر باید، تا پخته شود خامی

ابن سینا پس از مرگ پدر که حامی ومشوق او در کسب علم بود، به شهرهای مختلفی سفر کرد. از گرگانج (یکی از شهرهای ترکمنستان امروزی) به جرجان (گرگان امروزی) رفت و بعد ری، قزوین، همدان و اصفهان نقاطی هستند که سال‌های عمر پدر علم پزشکی در آنها گذشته است. زندگی همیشه در سفر ابن سینا باعث شده بود که حتی بر روی زین اسب در حال نوشتن کتاب باشد و یا در حال دیکته کردن موضوعات به شاگردانش از جمله ابوعبید جوزجانی، تا آنها بنویسند.

۳- جدا شدن زادگاه ابن سینا از ایران

شهر بخارا، زادگاه این دانشمند گرانقدر، امروزه در کشور ازبکستان قرار دارد و عجیب نیست که ازبک‌ها هم به اندازه ما، ابوعلی سینا را هموطن مشهور خود می‌دانند.

منطقه بخارا در زمان ناصرالدین‌شاه قاجار، پس از شکست ایران در جنگ، طی قرارداد آخال در سال ۱۸۸۱ میلادی به روسیه واگذار شد و بعد از فروپاشی روسیه، بخشی از کشور ازبکستان شد.

جدا شدن زادگاه ابن سینا از ایران

۴- ابن سینا و سیاست

ابوعلی سینا در همدان، وزیر شمس الدوله دیلمی بود. از سیاست خوشش نمی‌آمد. برای همین پس از فوت شمس‌الدوله، پیشنهاد باقی ماندن در مقام وزارت را از جانشین شمس‌الدوله نپذیرفت و از فرمانروای اصفهان درخواست پناهنگی کرد. اما پسر شمس‌الدوله، فرمانروای جدید همدان، از مکاتبه پنهانی وی باخبر شد و دستور دستگیری و زندانی شدن او را داد.

۵-کتاب نوشتن، بهترین سرگرمی در زندان

ابن سینا در مدت چهار ماهی که زندانی بود، بیکار ننشست و سه کتاب تالیف کرد. پس از آزادی از زندان، مخفیانه با برادرش محمود به اصفهان رفت و جزو مقربان علاالدوله شد و به عنوان پزشک مخصوص و مشاور، در تمامی سفرها او را همراهی ‌کرد. در یکی از همین سفرها به همدان، سخت بیمار شد و خوددرمانی‌هایش بی تاثیر بود و در سن ۵۷ سالگی درگذشت.

۶- مهم‌ترین کتابهای ابوعلی سینا

حکیم فرزانه ما بیش از ۴۵۰ کتاب نوشته که در طی جنگ‌های مختلف در ایران، تعدادی از آنها از بین رفته است و فقط ۲۴۰ عنوان از آثارش در زمینه علوم مختلف برجای مانده است.

معروف‌ترین اثرش در علم پزشکی، کتاب قانون (با عنوان القانون فی الطب) است که تا قرن هفدهم در بسیاری از دانشگاه‌های سراسر جهان به عنوان کتاب مرجع پزشکی تدریس می‌شده است. روایت است که این کتاب در اروپای قدیم، پس از انجیل، پرتیراژترین کتاب بوده است.

این کتاب ارزشمند، خیلی سال پس از ترجمه آن به زبان لاتین و چند زبان دیگر، بالاخره به همت عبدالرحمن شرفکندی معروف به هه ژار موکریانی، شاعر، نویسنده و محقق کردستانی در سال‌ ۱۳۵۴ به زبان شیرین فارسی ترجمه شد و پس از انقلاب، ویرایش و بارها تجدید چاپ شد.

کتاب «قانون در طب» بوعلی سینا طبق طبقه بندی خود، شامل پنج کتاب با عنوان‌های کلیات علم پزشکی، داروهای بسیط، بیماری‌های جزئی، بیماری‌های کلی و داروهای مرکب است.

کتاب قانون اثر معروف ابن سینا

کتاب شفا دیگر اثر معروف ابن سینا است که در زمینه فلسفه و علم نوشته شده است.

بیشتر آثار ابن سینا به زبان عربی نوشته شده است زیرا زبان عربی در آن دوره، پس از ورود اسلام به ایران، زیان رسمی کشور بود. اما بیش از ۲۰ اثر  به زبان فارسی، از جمله دانشنامه علایی و رگ‌شناسی دارد.

۷- القاب ابن سینا

شیخ‌الرئیس، حجت‌الحق، اشرف‌الملک، امام‌الحکما، مرد شرق، پدر علم پزشکی مدرن، پور سینا، امیر پزشکان از معروف‌ترین القاب حکیم مشهور ایرانی است.

۸- ازدواج شیخ‌الرئیس ابوعلی سینا

بررسی متون به جا مانده از آن دوران و پژوهش‌های انجام شده نشان می‌دهد، ابن سینا ازدواج نکرده و یا مدت بسیار کوتاهی با یاسمین، کنیز فراری خلیفه بغداد زندگی زناشویی داشته است.

برخی منابع، علت مرگ زودهنگام وی را در ۵۷ سالگی، به دلیل افراط در شب‌زنده‌داری و معاشرت با زنان می‌دانند. اما دلیل اصلی مرگ وی، بیماری قولنج (نوعی التهاب و انسداد روده بزرگ) است. خود ابوعلی سینا این بیماری را بارها در بسیاری از مردم با موفقیت درمان کرده بود، اما متاسفانه موفق به معالجه خود نشد.

۹- چرا به او ابوعلی می‌گفتند؟

آن‌طور که شواهد نشان می‌دهد، از ابن سینا فرزندی به جا نمانده است، اما نمی‌دانیم چرا نام وی با ابوعلی (پدر علی) آغاز می‌شود؟! متاسفانه پاسخ این سوال را در هیچ یک از منابع نیافتیم. اگر شما در این مورد، نظر مستندی دارید لطفا در انتهای این مطلب در قسمت نظرات، با ما در میان بگذارید.

۱۰- آرامگاه ابوعلی سینا

وقتی نگار؛ نوه فتحلیشاه قاجار، دستور ساخت مقبره ابوعلی سینا را داد، نمی‌دانست در سال ۱۳۳۰ بنای جدیدی توسط مهندس هوشنگ سیحون با الهام از عناصر معماری تاریخی، به مناسبت هزارمین سالگرد تولد او ساخته خواهد شد.

آرامگاه این فیلسوف و پزشک والامقام، در میدان بوعلی سینا در مرکز شهر همدان، همه روزه پذیرای بازدیدکنندگان بی‌شماری است. این بنا که در سال ۱۳۷۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید، در محل منزل مسکونی یکی از دوستان صمیمی بوعلی سینا، به نام ابوسعید دخوک ساخته شده است.

از جمجمه ابن سینا در هنگام انتقال بقایای جسد وی از مقبره قدیمی، تصویری گرفته شده که در غرفه آثارش به نمایش گذاشته شده است.

موزه، کتابخانه و غرفه آثار ابوعلی سینا و سایر شاعران و نویسندگان همدانی نیز از بخش‌های جانبی آرامگاه وی است.

آرامگاه حکیم ابن سینا در همدان

۱۱- جشن هزاره ابن سینا

۱ تا ۱۰ اردیبهشت ۱۳۳۳ به مناسبت هزارمین سال زادروز ابن سینا جشن باشکوهی با شرکت شخصیت‌ها و دانشمندان معروف ایرانی و خارجی در تهران برگزار شد. در این جشن از ۵ سری تمبر یادبود از اماکن تاریخی ایران رونمایی شد که یکی از آنها تصویر آرامگاه ابوعلی سینا است.

ساخت بنای آرامگاه وی در همین سال تکمیل و در این جشن رونمایی شد.

۱۲- ابن سینا شاعر هم بود

حکیم بوعلی سینا در کنار همه علومی که در آنها سرآمد بود، در ادبیات هم دستی بر آتش داشت و شعر هم می‌سرود. نزدیک ۷۲ بیت، شعر فارسی در منابع مختلف به او نسبت داده شده است.

دو بیتی معروف زیر را حتما بارها شنیده‌اید آیا می‌دانستید شاعر آن ابن سینا است؟

دل گرچه در این بادیه بسیار شتافت

یک موی ندانست ولی موی شکافت

اندر دل من هزار خورشید بتافت

آخر به کمال ذره‌ای راه نیافت

۱۳- معادل سازی واژه‌های فارسی

این روزها فرهنگستان زبان و ادب فارسی مسئولیت پیدا کردن معادل فارسی واژه‌های بیگانه را برعهده دارد. در آن زمان ابن سینا ۱۰۳۹ واژه را معادل‌سازی کرده است. شاید جالب باشد بدانید کلمه پذیرا به جای قابل، روان به جای نفس، سربه‌سر به جای مساوی و گداخته به جای مایع، از جمله واژه‌های ابداعی او هستند.

۱۴- جای خالی ابن سینا روی اسکناس‌های ما

در سال ۱۳۳۲ تصویر آرامگاه ابن سینا بر پشت اسکناس ۱۰ ریالی نقش بست. و در سال ۱۳۶۰ تصویر دیگری از آرامگاه این دانشمند ایرانی بر پشت اسکناس ۲۰۰ ریالی حک شد.

آرامگاه بوعلی سینا -اسکناس ده ریالی

اسکناس 200 ریالی و تصویر مرقد ابوعلی سینا

امروزه هر دوی این اسکناس‌ها از چرخه اقتصادی کشور خارج شده‌اند و تا این لحظه رایزنی‌های استانداری همدان با بانک مرکزی و شورای پول و اعتبار برای چاپ تصویر حکیم بزرگ ایرانی بر رو یکی از اسکناس‌های رایج کشور به نتیجه عملی نرسیده است.

در حال حاضر تصویر ابن سینا بر روی اسکناس ۲۰ سامانی تاجیکستان، در دست مردم تاجیک داد و ستد می‌شود.

اسکناس 20 سامانی تاجیکستان با تصویر ابن سینا

۱۵- آیا چهل بار یک کتاب را می‌توانید بخوانید؟

ابن سینا می‌تواند! او کسی است که در ۱۷ سالگی کتاب مابعدالطبیعه ارسطو را که در زمینه متافیزیک و الهیات بود، چهل بار خواند و با اینکه خط به خط کتاب را حفظ شده بود، مفهوم آن را درک نمی‌کرد. بالاخره فروشنده دوره‌گردی در بازار، به دادش رسید و کتاب اغراض مابعدالطبیعه ارسطو نوشته ابونصر فارابی را به دستش داد. با خواندن آن، گره ذهنی ابن سینا باز شد و نوشته ارسطو را کاملا درک کرد. این موضوع آنقدر خوشحالش کرد که به شکرانه فهمیدن آن کتاب، به نیازمندان کلی صدقه داد.

۱۶- جایزه ابن سینا یونسکو

سازمان فرهنگی یونسکو جایزه ابن سینا را به پیشنهاد ایران در سال ۲۰۰۳ بنیان نهاد. این جایزه ۱۰ هزار دلاری همراه با مدال طلا منقش به تصویر ابن سینا و یک هفته سفر علمی به ایران، هر دو سال یک بار به افراد و سازمان‌هایی که در اخلاق علم و فناوری پیشرو باشند، به یاد حکیم اندیشمند ایرانی اهدا می‌کند.

برندگان این جایزه چه کسانی بوده‌اند؟

تا کنون چهار دوره از جایزه ابن سینا در یونسکو به فعالان اخلاق زیستی اهدا شده است که عبارتند از:

  1. پروفسور مارگارت.آ.سامرویل (Margaret A. Somerville) استاد دانشگاه مک گیل کانادا در سال ۱۳۸۳
  2. پروفسور عبدالله دار (Abdollah A. Daar) استاد بهداشت عمومی و جراحی و رئیس برنامه بیوتکنولوژی و اخلاق کاربردی دانشگاه تورنتو (کانادا) در سال ۱۳۸۵
  3. پروفسور رنسونگ کیو  (Renzung Qiu) نایب رییس کمیسیون اخلاق وزارت بهداشت و از اساتید فعال در اخلاق زیستی از کشور چین در سال ۱۳۸۸
  4. پروفسور زبتاخان شینواری ​(zabta khan shin wari) رئیس فرهنگستان علوم و از استادان برجسته دانشگاه علم و تکنولوژی کوهات از کشور پاکستان در سال  ۱۳۹۴

با اینکه این جایزه قرار بوده هر دو سال یک بار اهدا شود، اما به دلایل نامعلوم در اهدای آن نظمی به چشم نمی‌خورد. اما با خبر شدیم که مراسم پنجمین دوره این رویداد در آبان ماه سال جاری برگزار خواهد شد.

۱۷- جایزه ابن سینا در راه تفاهم فرهنگی ملل

این جایزه ۱۰۰ هزار یورویی را در سال ۲۰۰۵ دکتر یاشار بیلگین ترک تبار، در شهر فرانکفورت آلمان بنا گذاشت تا سالانه به افراد یا سازمان‌های فعال در راه تفاهم فرهنگی ملت‌ها اهدا شود.

جایزه ۲۰۱۲ اوسینا پرایز (Avicenna Preis) به شیرین عبادی وکیل حقوق بشر و تنها ایرانی برنده جایزه صلح نوبل رسید.

۱۸- حذف تصویر ابن سینا از روی جلد دفترچه بیمه

در میان کشمکش سایر کشورها برای مصادره ابن سینا ، به نظر می‌رسد تنها کشوری که می‌تواند ادعا کند ابن سینا در ایران قدیم به‌دنیا آمده، زیسته و درگذشته است، حتی برای تصویر پدر علم پزشکی بر روی دفترچه بیمه سازمان تامین اجتماعی هم اهمیتی قائل نمی‌شود و آن را به راحتی حذف می‌کند!

حذف تصویر ابن سینا از روی دفترچه بیمه تامین اجتماعی

در خرداد ۱۳۹۷ پس از پیگیری استاندار همدان و بنیاد بوعلی سینا ، بالاخره اعتراض‌ها نتیجه داد و سازمان تأمین اجتماعی از بازگشت تصویر حکیم بوعلی سینا با طراحی جدید و زیباتر بر روی دفترچه‌های بیمه خبر داد.

اینکه طراحی جدید زیباتر است یا نه، قضاوت با شما.

بازگشت تصویر ابن سینا بر روی دفترچه‌های بیمه

۱۹- حواس داخلی و خارجی

آیا می‌دانستید حواس پنچگانه بینایی، شنوایی، بویایی، چشایی و لامسه اولین بار توسط ابن سینا به عنوان احساسات خارجی شناسایی شد؟

او همچنین احساسات داخلی را شامل حس مشترک، خیال، متصرفه، واهمه و حافظه می‌دانست.

۲۰- مربع ابن سینا

افلاطون؛ فیلسوف بزرگ یونانی اعتقاد داشت اعضای حیاتی و اصلی بدن مثلثی متشکل از مغز، قلب و کبد است. اما ابن سینا با اضافه کردن دستگاه تولید مثل به آن سه، مربع حیات را معرفی کرد.

۲۱- مجسمه یادبود جنجالی ابن سینا

در سال ۱۳۸۹ مجسمه سنگی ابن سینا از جنس مرمر توسط مجسمه‌ساز معروف ایرانی؛ ابوالحسن صدیقی ساخته و در ضلع شرقی میدان بوعلی همدان و محوطه آرامگاه وی نصب شد.

مجسمه یادبود ابوعلی سینا در همدان

  مجسمه و تندیس‌های مختلفی از او در شهرهای مختلف ایران و سایر کشورها، همانند شهر دوشنبه پایتخت تاجیکستان نصب شده است.

حکیم ایران زمین

نصب بنای یادبود از دانشمندان و مشاهیر بزرگی که آوازه جهانی دارند اصلا عجیب نیست، اما وقتی کشوری غیر از ایران به دنبال ثبت مالکیت معنوی ابن سینا باشد، حتما جنجال به پا خواهد شد!

ترکیه نه تنها در محوطه یکی از بیمارستان‌های دانشگاهی خود در آنکارا، مجسمه ابوعلی سینا را نصب کرده و در معرفی این مجسمه او را حکیم، دانشمند، فیلسوف و شاعر ترکیه‌ای معرفی کرده است، بلکه به دنبال ثبت مالکیت معنوی آن در یونسکو است!

حکیم ایران زمین

اینکه اعراب به دلیل عربی بودن بیشتر آثار وی، یا ترکیه به دلیل اینکه زبان ازبکستان ترکی بوده، او را غیرایرانی بدانند، مسئولیت محققان و مسئولین حفظ آثار معنوی ایران را سنگین‌تر می‌کند. اما آنچه بیش از همه اهمیت دارد، بهره‌مندی تمام دنیا، نه فقط ایرانی و عرب و ترک، از علم و دانش ابن سینا‌ست که وی را فرد موثری برای تمام بشریت، طی قرن‌های متمادی می‌کند.

۲۲- کار جالب ایران در سازمان ملل

در سال ۲۰۰۹ میلادی (۱۳۸۸ شمسی) ایران کار جالبی انجام داد و بنای زیبایی به شکل چهارتاقی با استفاده از ترکیب معماری و تزئینات هخامنشی و اسلامی را به عنوان نشانی از پیشرفت علمی صلح آمیز، به سازمان ملل متحد اهدا کرد.

در چهارطرف این اثر هنری، مجسمه چهار دانشمند معروف ایرانی؛ خیام، ابوریحان بیرونی، زکریای رازی و ابوعلی سینا قرار دارد.

این اثر زیبای فرهنگی، در سمت راست ورودی اصلی دفتر سازمان ملل متحد در شهر وین؛ پایتخت اتریش نصب شده است.

یادبود ابن سینا و سه دانشمند ایرانی دیگر در مقر سازمان ملل

۲۳- ابن سینا روان‌شناس قهار یا نمایش‌درمانگر ماهر؟

یکی از دوازده علمی که ابن سینا به آن تسلط داشت، علم روان‌شناسی بود. حتما ماجرای شاهزاده‌ای که غذا نمی‌خورد و تصور می‌کرد گاو است را در درس بوعلی و بانگ گاو کتاب پنجم ابتدایی به یاد دارید. وقتی ابوعلی سینا را برای ویزیت این بیمار خبر کردند، پیام فرستاد که به شاهزاده بگویید قصاب برای کشتن او می‌آید! بعد با پیش‌بند و کارد قصابی به قصر آمد و گفت: گاو کجاست تا آن را سلاخی کنم؟ شاهزاده را نشانش دادند و ابن سینا گفت: چه گاو لاغر و به درد نخوری! تا چاق نشود به درد من نمی‌خورد!

شاهزاده مالیخولیایی برای اینکه چاق شود، تن به خوردن غذا و داروهایی که برایش تجویز شده بود، داد و پس از مدتی حالش خوب شد.

این حکایت نشان می‌دهد قرن‌ها پیش از اینکه نمایش درمانی باب شود، دانشمند بزرگ ما آن را بلد بوده است.

۲۴- مشاهیر هم‌عصر ابن سینا

باعث افتخار است که در جستجو برای یافتن اولین دانشمند جهان، به گروهی متشکل از خوارزمی، بیرونی، ابن هیثم و ابن سینا برمی‌خوریم که با فاصله زیاد تا دانشمندان اروپایی که چند صد سال بعد به شهرت رسیدند قرار دارند.

بی‌دلیل نیست ایران را مهد علم می‌نامند. حتی اگر جالینوس و بقراط سالها قبل از ابن سینا به‌عنوان پزشک، معروف شده باشند و سوگندنامه فارغ‌التحصیلان پزشکی، سوگند بقراط باشد، تنوع دانش ابن سینا محدود به پزشکی نبوده و در علوم بسیاری تخصص داشته و سرآمد بوده است. به روایتی می‌گویند لباس فارغ‌التحصیلی فعلی اروپاییان از لباس ابن سینا الهام گرفته شده است.

تعدادی از مشاهیر معروفی که تقریبا هم دوره ابن سینا بوده‌اند عبارتند از:

  • ابوریحان بیرونی؛ پدر انسان‌شناسی
  • فردوسی؛ شاعر شاهنامه
  • ابوسعید ابوالخیر؛ عارف و شاعر
  • ناصر خسرو؛ شاعر، فیلسوف و جهانگرد

۲۵- فیلم پزشک یا طبیب The Physician

این فیلم اقتباسی از رمان نوا گوردون، درباره جوان مسیحی انگلیسی به نام راب کول است که در دوران شیوع بیماری‌های مهلک در ارویا، مادرش را در اثر بیماری داخلی یا همان آپاندیس از دست می‌دهد. بعدها راب از یک طبیب یهودی می‌پرسد عمل چشم را از کجا یاد گرفته است و او می‌گوید از بزرگترین دانشمند جهان که در اصفهان زندگی می‌کند و نامش ابن سینا است. این آغاز سفری پرماجرا به ایران برای علم‌آموزی از حکیم پرآوازه ایرانی؛ ابن سینا می‌شود.

منتقدان به این فیلم که با همکاری آمریکا و آلمان در سال ۲۰۱۳ ساخته شده است، ایرادهای زیادی گرفته‌اند. از جمله اینکه چرا در چند عمل جراحی، راب جراح بوده و ابن سینا با بازی بن کینگزلی، دستیاری می‌کرده است؟ یا چرا تاریخ را تحریف کرده‌اند و در پایان فیلم، ابن سینا با نوشیدن جام زهر خودکشی می‌کند؟

اگر تنها یک نقطه قوت در این فیلم باشد این است که نشان می‌دهد در آن زمان، علم در ایران آنقدر پیشتاز بوده که دانشجویان از اروپا برای علم‌آموزی به ایران می‌آمدند (متاسفانه این روزها برعکس شده است!)

صرفه نظر از کیفیت محتوایی و هنری این فیلم، به نظر می‌رسد به جای دشنام دادن به تاریکی بهتر است شمعی روشن کنیم. از سال ۱۳۶۴ که سریال بوعلی سینا با بازی هنرمند بزرگ، امین تارخ ساخته شد، ۳۴ سال گذشته است و زمان آن است که  فیلم‌سازان دست به کار شوند و برای معرفی این دانشمند نابغه ایرانی به جهان، وارد گود شوند تا دیگران تفسیر دلخواه خود را از تاریخ ما عرضه نکنند.

۲۶- کتاب طنز ابوعلی سینا

حمید عبداللهیان کتابی برای نوجوانان نوشته است که با زبان طنز به بررسی دوران کودکی تا بزرگسالی ابن سینا می‌پردازد.

داستان از زبان نوجوانی نقل می‌شود که از نصیحت‌های والدینش برای الگو گرفتن از دانشمندان خسته شده و برای اثبات شیطنت‌های بزرگان، دست به تحقیق و جستجو می‌زند.

این کتاب در روز پزشک سال ۱۳۹۷ توسط انتشارات مبتکران منتشر شده است.

در یکی از فصل‎‎های پایانی این کتاب می‌خوانیم:

حدود شصت‎سال پیش که می‎خواستند مقبره‎اش را درست کنند، جمجمه‎اش را از زیر خاک بیرون آوردند و مدت‎ها به این کله زل زدند. مردم آزارها! کسی با جمجمه خودشان این کار را بکند، خوششان می‎آید؟ عجیب اینکه جمجمه‎ی بوعلی مثل جمجمه‎ی آدم‎های معمولی بود! (شرط می‎بندم این یکی را اصلاً نمی‎توانستید حدس بزنید!). مگر قرار بوده که جمجمه‎اش چهارگوش یا مخروطی باشد؟

۲۷- دهانه ابن سینا در کره ماه

در سمت تاریک کره ماه، جایی که همواره پشت به کره زمین است، دهانه آتشفشان مانندی وجود دارد که به افتخار حکیم ایران زمین، دهانه ابن سینا نامیده شده است.

دهانه ابن سینا در کره ماه

۲۸- اماکنی که به نام ابوعلی سینا نام‌گذاری شده‌اند

علاوه بر دانشگاه‌های مختلفی همچون بوعلی سینا در همدان و پژوهشگاه و بیمارستان‌هایی در تهران و سایر شهرهای ایران، بد نیست بدانید اماکن دیگری در جهان به نام ابن سینا دانشمند نامدار ایرانی نامیده شده‌اند. برخی از آنها عبارتند از:

  • بیمارستان‌هایی در استانبول، هراره زیمباوه، بوبینی فرانسه
  • یک مرکز جراحی در نیویورک
  • یک کالج طب چینی در ساسکس شرقی انگلستان
  • کالج پزشکی در پاکستان و مجارستان

۲۹- درخت ابن سینا

ابوعلی سینا در کتاب قانون خود به معرفی بیش از ۵۰۰ نوع گیاه دارویی پرداخته است. طب سنتی امروز، بسیاری از نسخه‌های دارویی خود را از نسخه‌های ابوعلی سینا برگرفته است. آیا می‌دانستید درختان مانگرو یا حرا که در هرمزگان و دیگر استان‌های جنوبی می‌روید، درخت ابن سینا با نام علمی  Avicennia marina است؟

جنگل‌های حرا که از جاذبه‌های توریستی استان‌های جنوبی ایران هستند نه به خشکی تعلق دارند نه به دریا، بلکه مشترک بین آب و خشکی هستند. جنگل‌های حرا به هنگام مد، درختانی درون آب هستند و به هنگام جزر، ریشه‌هایشان بر روی زمین دیده می‌شود.

درخت حرا

از آنجایی که برگ درختان حرا دائمی هستند، این جنگل‌ها را «جنگل‌های همیشه بهار» نیز می‌گویند. درختان حرا آب شور دریا را شیرین ساخته و از آن تغذیه می‌کنند. از این گیاه در طب سنتی برای درمان دردهای روماتیسمی، آبله و انواع زخم ها استفاده می شود.

۳۰- ابن سینا و علم موسیقی

ابن سینا در سه کتاب شفا، دانشنامه علایی و نجات به شرح و تحلیل مبانی نظری موسیقی می‌پردازد. جوامع علم موسیقی بخشی از کتاب شفا است که در سال ۱۳۹۴ توسط سید عبدالله انوار ترجمه و منتشر شده است.

ابن سینا موسیقی را در کنار حساب، هندسه و علم هیئت  قرار داده و معتقد بود ریاضیات بر این چهار رکن استوار است. نظرات او در مباحث موسیقی از فارابی متاثر است. وی علاوه بر مطالعه موسیقی از نگاه ریاضی، تعدادی از سازها و آلات موسیقی دوره خود مانند چنگ و خجسته را به تفضیل شرح داده  که بیانگر آشنایی وی با ساز و نحوه نواختن آن است.

کلام آخر

طب سنتی که امروزه بیش از پیش مورد توجه مردم قرار گرفته و نسخه‌های گیاهان دارویی که در فضای مجازی به وفور یافت می‌شوند، مدیون دانشمند بزرگی همچون ابوعلی سینا است. زندگی کوتاه اما پربار او را شاگردانش در دست‌نوشته‌های خود به یادگار گذاشته‌اند اما ابن سینا نقل قول‌های بامعنا و آموزنده‌ای هم دارد که بیان‌گر نگاه فلسفی او به زندگی است. شاید بعضی از آنها را شنیده باشید مانند:

اگر برای یک اشتباه، هزار دلیل بیاورید، در واقع هزار و یک اشتباه از شما سرزده است. و یا کسی که به تمرین‌های بدنی می‌پردازد به هیچ دارویی نیاز ندارد ،درمان او در جنبش و حرکت است.

اجازه بدهید ماجراهای زندگی پربار ابن سینا ، اسطوره ایرانی را با بهترین جمله او به پایان ببریم:

عرض و کیفیت زندگی، مهم‌تر از طول آن است.

حکیم مشهور ایرانی

اگر این مقاله برایتان مفید بود، پیشنهاد می‌کنیم برای مطالعه مطالب متنوع و خواندنی دیگر به وبلاگ مالتینا سری بزنید.

 

مطالب پیشنهادی

جشن های باستانی و اسطوره ای تاریخ ایران

معرفی ۷ صنایع دستی برتر ایران که در جهان حرف اول را می زنند

فال حافظ آنلاین با تعبیر+ لینک سایتهای معروف فال حافظ

 

منبع: ویکی‌پدیا ، مهر و  howstuffworks

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

۸ دیدگاه برای این مطلب ثبت شده است

  1. راضیه بهرامی
    2:46 2021/06/28

    با سلام در ارتباط با نام بوعلی لازم به ذکر است که از سنت‌های قدیمیکه هنوز هم در برخی از شهرهای استان خوزستان مرسوم است اینکه به منظور احترام نام کوچک فرزندان ذکور را به نام فرزند پسری که شاید درآینده دارا شود پیوند زده واز سن بلوغ به ام کوچک صدا نمی‌زنند وبا القاب دیگر مثل ابولحسن ابو حامد صدا می‌زنند.

  2. ایران
    5:37 2021/04/21

    نظر نجفقلی حبیبی در باب نوشته جوزجانی

    ابن سینا شخصیتی است که بسیار مورد مناقشه است. از طرفی رجال آن دوره همه به دنبال این هستند که ابن سینا را به دربار خود بیاورند که به آنها آبرو و حیثیت می‌داد و افتخار می کردند که در دربار آنها شخصی مثل ابن سینا زندگی کند. از طرف دیگر خُشک‌ مقدس‌هایی هم وجود داشتند که نمی توانستند افرادی چون ابن سینا را تحمل کنند. بنابراین تهمت‌ها نسبت به ابن سینا می توانست بالا بگیرد و افرادی که با ابن سینا دشمن هستند هم زیاد است.

    هیچ بعید نیست که نوشته جوزجانی درباره زندگی نامه ابن سینا دست کاری شده باشد، چون هنوز هیچ نسخه مطمئنی از جوزجانی در دسترس وجود ندارد. جوزجانی می گوید ما شب ها پیش ابن سینا جمع می شدیم و یکی شفا می خواند و ابن سینا شرح می داد وقتی خسته می شدیم می گفت مشروبات بیاورند و نوازندگان بیایند و بعد از رفع خستگی دوباره می نشستیم و دوباره می خواندیم. اگر این حرف درست باشد، با سر مست دوباره چطور می توانستند فلسفه و طب بحث کنند؟

    نظامی در چهار مقاله از دانشمندی نقل می کند که او گفته من که «باکالیجار»م به همراه چند نفر سحر می‌رفتیم پیش ابن سینا درس می خواندیم وقتی ما می رسیدیم ابن سینا بخشی از کتاب‌هایش را نوشته بود، بعد ما می‌رفتیم تا نماز صبح درس می‌خواندیم. نماز جماعت را با شیخ می‌خواندیم. چون ابن سینا وزیر بوده نزدیک طلوع آفتاب، رجال و معاریف می آمدند تا با هم به وزارتخانه بروند و آن وقت ما با هم به بیرون می رفتیم. این گزارش‌ها با سنت علما که هنوز هم مرسوم است و علما سحر بلند می شوند و تدریس می کنند، نزدیک‌تر و دقیق‌تر است.

    گزارش جوزجانی، مغشوش است و علت آن هم این است که سندهای روشنی از جوزجانی نداریم. به خصوص اینکه افرادی که با ابن سینا دشمن هستند هم زیاد است. همچنین گزارش‌های خلاف این مورد هم زیاد است، مثلا ابن سینا می‌گوید وقتی به مشکل علمی بر می خوردم به مسجد می رفتم و دو رکعت نماز می خواندم.

    یا مثلا در گزارش‌ها هست شخصی به مشکل فلسفی برخورد و آن را نوشت و برای ابن سینا فرستاد. ابن سینا، سحر به دنبال جوزجانی می فرستاد تا کسی را بفرستد که جواب نامه را ببرد. راوی می گوید که وقتی رفتیم ابن سینا سر سجاده نشسته بود و سر سجاده جواب را نوشته که یک رساله فلسفی است. گزارش های پیچیده این گونه هم هست، چرا این گزارش ها را قبول نکنیم و آن روایت‌ها را قبول کنیم. همچنین بحث های عرفانی اشارات بسیار جالب است و هنوز کسی نتوانسته در حوزه عرفان به این زیبایی رساله بنویسد. چنین شخصی باید شخص باتقوایی باشد.

    یکی از دلایلی که ابن سینا را تکفیر کردند این بود که رساله های توحیدیه با سجع و قافیه نوشته بود و بهانه کردند که اینها چون خیلی سجع و قافیه دارد حتما او می خواست با قرآن مبارزه و هماوردی کند به همین دلیل او را تکفیر کردند. در مجموع می توان گفت چنین شخصی دشمنان سرسختی داشته است. هم از نظر سیاسیون که دنبالش بودند که او را به دربارهای خود بکشانند و او نمی رفت و هم علمایی که در رشته های مختلف حسادتشان برانگیخته می شد.

  3. عبداله قنواتی
    12:16 2020/12/14

    سلام نظر شما درست ولی ناکامل است، عرب ها به هر اسم پسر لقبی می دهند طبق توالی اسامی امامان شیعه و این لقب ربطی به سن و پسردار بودن یا نبودن ندارد

  4. زمانی
    4:40 2020/12/03

    به این دلیل به ایشان ابو علی میگفتند که پدر ایشان وقتی تصمیم گرفتن برای پسرش نامی بزرگ انتخاب کنن که مردم از آن پس با نام بزرگی اورا صدا بزنند و بشناسند نام جد مادر ایشان که علی بود را انتخاب کردند و سینا هم نام جد پدری پدش بود که به ابن سینا هم نام گذاری شد

  5. سوژین
    3:54 2020/09/19

    عالی بود. ولی موندم چرا ایشون شصت سال نرسیده مرده. کاش در کتابهای درسی از مطالب مختلف علمی ایشون قرار بدن نمیدونم چرا در دانشگاههای پیشرفته ی اروپایی کتابهای بوعلی سینا رو تدریس میکنند ولی ما مجبوریم حرفهای مفت و بی ربطه وزارت اموزش و پرورش رو بخونیم و وقتمونو هدر بدیم

  6. دریا
    1:32 2020/08/30

    سلام . بنظر بنده نامیدن ایشان به ابو علی سینا به خاطر اینکه نام ایشان حسین است باتوجه به اینکه پدر انام حسین امام علی است بنده معتقدم که در عرب ها رسم است که به افرادی که پسری ندارند باتوجه به اعتقاد خود براین اساس که امام حسین پسری داشته به نام علی ابن الحسین برای همین در رسم عرب ها چنین است .

    • علی
      9:36 2021/04/12

      ممنون ازتلاش شما برای شناساندن شخصیتهای باارزش این مملکت

  7. مائده
    11:07 2020/08/22

    سلام.خدا قوت.خیلی سپاس‌گزارم از وقتی که گذاشتید و این مقاله جذاب و کامل رو تهیه کردید.خیلی استفاده کردیم.
    برقرار و پیروز باشید